قاضى احمد تتوى / آصف خان قزوينى

1

تاريخ الفي ( فارسى )

پيشگفتار مصحّح حكومت بابريان يا گوركانيان هند از درخشان‌ترين برگهاى تاريخ مسلمانان در هند است . چشمگيرترين و مشخص‌ترين تأثير روى كار آمدن گوركانيان در هندوستان ترويج و اشاعهء زبان فارسى است . اگرچه قبل از به قدرت رسيدن اين خاندان در هند ، دين اسلام توسط عرفاى فارسىزبان در شبه قارهء هندوستان نفوذ كرده بود ، « 1 » ولى تأثير ظهور اين خاندان در هندوستان ، رونق و اعتلاى زبان فارسى را به حدّى رسانيد كه ادبيات فارسى نه‌تنها مايهء حيات روحى مردم عادى گرديد بلكه زبان فارسى زبان رسمى و زبان دربارى سلاطين گوركانى شد « 2 » و راه هجرت هنرمندان بويژه نويسندگان ، مورّخان ، و شاعران به اين كشور را فراهم آورد تا اين طبقهء فرهيخته با خيالى آسوده ، فارغ از آزارها و تضييقهاى اجتماعى و سياسى دوران شاه اسماعيل و شاه طهماسب صفوى با بهره‌ورى از بذل و بخشش سلاطين گوركانى و وزرا و سرداران ايشان به خلق آثار هنرى و ادبى و تاريخى بپردازند . بنابر استقصايى كه استاد احمد گلچين معانى به عمل آورده‌اند « 3 » تعداد شاعرانى كه از آغاز عهد شاه اسماعيل اوّل ( 930 - 907 ه . ق . ) تا پايان كار شاه سلطان حسين صفوى ( وفات 1135 ه . ق . ) يعنى در مدتى نزديك به دو قرن و نيم ايران را به مقصد سرزمين هند ترك كرده‌اند ، 745 نفر بوده‌اند ، كه از اين تعداد 9 نفر در زمان ظهير الدين بابر شاه ، 33 نفر در

--> ( 1 ) . مورّخين ورود اسلام به هندوستان را در قرن هشتم ميلادى توسط صوفيان ، تجّار ، دريانوردان ، و سپاهيان مىدانند . ( 2 ) . مرحوم ملك الشعراى بهار دربار اكبر شاه را « دربار ثانى ايران ، بلكه دربار اصلى ايران » مىدانست ؛ - سبك‌شناسى ج 3 ، ص 275 . به طور كلّى مصادر اوليّه هند به زبان فارسى است . ( 3 ) . احمد گلچين معانى ، كاروان هند ، ج 1 ، ص 4 - 5 .